Agressie bij konijnen: Waarom een konijn je hand aanvalt

Muis de nijnerij konijn bijt agressie

Misschien herken je het wel; zodra je het hok van je konijn opendoet deinst jouw konijn terug in zijn hok en zodra je je hand in zijn hok steekt, schiet hij naar voren en probeert in je hand te bijten. “Mijn konijn is vals”, hoor ik regelmatig. Het is goed om te weten dat een konijn niet vals wordt geboren! Natuurlijk zijn sommige konijnen wat knorriger dan andere konijnen, maar aanvallen hoort hier niet bij. Het is vaak een noodzaak van een konijn om duidelijk te maken dat hij iets niet wilt of eng vindt. In deze blog leg ik je uit hoe het zit.

Agressie ladder

Vaak heeft je konijn al andere signalen gegeven gegeven voordat het daadwerkelijke bijten start. Niet iedereen herkent deze signalen, of negeert ze, misschien zelfs onbewust. Kijk maar eens naar deze ‘agressie ladder’. 

Zoals je ziet is bijten vaak het laatste dat een konijn zal doen indien hij iets wil duidelijk maken aan jou. Hij voelt zich dus genoodzaakt, omdat de andere signalen die hij geeft niet worden gezien of worden genegeerd. Bij plotselinge gedragsveranderingen kan het ook zijn dat er medisch gezien iets mis is met het konijn. Dit dien je eerst uit te sluiten door naar een dierenarts te gaan voordat je het gedrag gaat aanpakken!

Waar komt de agressie vandaan?

Het is dus goed om te weten waar het agressief gedrag vandaan komt. Dan weet je ook welke aanpak voor gedragsverandering werkt. Onder konijnen bestaan de volgende typen agressie:

  • Angstagressie: het konijn bijt uit angst en hoopt daarmee dat hetgeen waardoor hij zich bedreigd voelt verdwijnt, of dat hij kan ontsnappen uit een situatie. Een konijn dat het bijvoorbeeld eng vindt om opgepakt te worden kan naast krabben of spartelen ook gaan bijten.
  • Pijnagressie: deze vorm van agressie komt voort uit pijn. Stel, je konijn heeft pijn aan zijn buik en steeds als jij hem aait of wilt oppakken, raak je deze plek aan. Je konijn wil dat je deze plek niet aanraakt omdat dit pijn doet. De drempel tot agressie kan daardoor lager zijn. Stel je voor dat jij je niet lekker voelt, dan reageer je misschien ook eerder prikkelbaar op jouw omgeving.
  • Hormonale agressie: vooral in de puberteit en in de lente kunnen hormonen ervoor zorgen dat konijnen hun territorium gaan afbakenen. Agressief gedrag tussen konijnen is daar vaak een onderdeel van. Voedsters kunnen daarnaast sneller agressief worden bij schijndracht.
  • Territoriale agressie: konijnen zijn van nature erg territoriaal en daarnaast hiërarchisch. Ze gebruiken agressie om hoger in rang te komen of een ander konijn weg te jagen uit hun territorium. Territoriale agressie is één van de meest voorkomende vormen van agressie en gaat in de context met mensen vaak gepaard met aangeleerde agressie. Het voorbeeld dat je misschien wel zult herkennen is wanneer je je hand in de kooi van je konijn steekt en je konijn deze aanvalt of een schijnbeweging maakt. Instinctief zul je je hand wegtrekken, waarmee het konijn leert dat zijn strategie van aanvallen werkt.

Wat kun je doen?

De diverse vormen van agressie vragen een andere aanpak. Wat in ieder geval niet werkt is het konijn straffen met het geven van een tik of spuiten met een plantenspuit. Hij zal daar angstig van worden en nóg meer negatief gedrag gaan vertonen. Beloon juist goed gedrag door rustig tegen hem te praten en eventueel het geven van wat lekkers. Blijf in alle gevallen rustig en geduldig, zo bereik je het snelst resultaat. Hieronder beschrijf ik wat je kunt doen bij specifieke typen agressie.

Werken aan angstagressie

Bij angstagressie dien je hetgeen te vermijden waar jouw konijn bang voor is en rustig gedrag te belonen op een manier die prettig is voor jouw konijn. Een voorbeeld: als je konijn bang is om opgepakt te worden, beloon je hem waarschijnlijk niet door hem te knuffelen. Hem wat lekkers te laten eten uit je hand of zachtjes tegen hem te praten als hij zich wel laat aaien op de plekken die hij mogelijk associeert met oppakken zoals grijze gebieden op de afbeelding van therabbithouse.com hieronder.

Maak jouw gedrag voorspelbaar zodat je konijn weet wat je gaat doen en je zijn vertrouwen kunt winnen. Dit kun je doen door, om bij het bovenstaande voorbeeld te blijven, bij hem te gaan zitten, rustig tegen hem te praten en hem voorzichtig aait alvorens je hem ook daadwerkelijk gaat oppakken. Zorg daarnaast voor een plek waar het konijn zich terug kan trekken en beschutting heeft zoals een doos of tunnel, zoals Muis op de foto bovenaan deze blog. Op de pagina’s van De Nijnerij op Facebook en Instagram (in stories), kun je in 5 video’s stap-voor-stap zien hoe ik angstagressie bij konijn Muis heb aangepakt. Klik hieronder als je de video’s direct wilt bekijken.

Deel 1: Ontmoeting Muis en uitleg

Deel 2: Laten wennen aan een hand in de kooi

Deel 3: Oefenen, oefenen, oefenen

Deel 4: Aanraking zonder beloning

Deel 5: Het laatste deel

Werken aan andere typen agressie

Als je het vermoeden hebt dat je konijn de agressie vertoont omdat hij pijn heeft, ga dan meteen naar de dierenarts. Een konijn zal er als prooidier alles aan doen om zijn pijn te verbergen, dus als hij het toch laat merken heb je vaak nog weinig tijd. Indien je konijn net een ingreep bij de dierenarts heeft gehad waardoor hij nog pijn heeft, laat je hem zoveel mogelijk met rust.  

Bij hormonale agressie kan castratie of sterilisatie goed helpen. 

De methodiek om territoriale agressie te verminderen komt overeen met het behandelen van angstagressie, al is de onderliggende emotie anders. Dit kan frustratie zijn of boosheid.  

Werken aan agressie tijdens het voeren

Stel, je konijn valt je hand aan als je deze in zijn hok stopt om bijvoorbeeld wat voer in zijn voerbakje te doen. Ga dan als volgt te werk:

  • Benader je konijn rustig en zorg dat je op gelijke hoogte bent als jouw konijn. Praat zachtjes en open de deur van het hok.
  • Leg je hand rustig op de rand van de opening en beweeg niet. Wordt je konijn al nerveus door te piepen, grommen, uit te vallen of in een hoek te kruipen? Laat de hand dan rustig liggen en beweeg niet om het gedrag niet te laten escaleren. Draag eventueel werkhandschoenen als je bang bent dat je konijn mogelijk bijt of krabt. Mocht je konijn uitvallen naar je hand, trek deze dan niet terug, maar laat hem liggen en beweeg niet. Trek je je hand weg dan gaat hij alleen maar denken dat het aanvallen werkt en zal het gedrag niet minder worden maar mogelijk verergeren. Maak ook geen geluid of andere onverwachtse bewegingen.
  • Oefen dit elke dag en ga pas een stapje verder door je hand iets dieper in zijn hok te steken als je konijn rustig komt snuffelen of geen aandacht aan jouw hand schenkt. Stapje voor stapje kun je je hand dichterbij hem leggen en als dit goed gaat kun je hem voorzichtig aaien. Ga niet te snel! Dit proces kan weken tot maanden duren, afhankelijk van hoe vaak je oefent en het karakter van jouw konijn.
  • Oefen tussendoor door iets lekkers uit je hand aan te bieden zodat hij een hand in zijn hok gaat associëren met het krijgen van wat lekkers. Je kunt je konijn ook afleiden met wat voer indien je bijvoorbeeld zijn voerbak wilt pakken uit zijn hok. Belangrijk: Dit lost het onderliggend probleem niet op!  

Zorg voor de juiste basisbehoeften

Uit diverse onderzoeken is gebleken dat gedragsproblemen zoals agressie ook vaak voortkomen uit verveling of eenzaamheid. Een (konijnen)vriendje voor jouw konijn, veel ruimte en verrijking zoals speeltjes en iets om aan te knagen kunnen zeker bijdragen aan het verminderen van ongewenst gedrag. Daarover schreef ik in deze blog.